Het verder verlagen van de wettelijke maximumprijzen voor geneesmiddelen kan leiden tot meer medicijntekorten en minder leveranciers op de Nederlandse markt. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit (RSM). Het effect is het sterkst bij juist de goedkoopste, meest alledaagse medicijnen. Het is voor het eerst dat wetenschappers de relatie tussen verlagingen van de maximumprijzen, veranderingen in het aantal leveranciers en geneesmiddelentekorten in kaart brengen.
Prijsplafond
Daalt het prijsplafond met 10 procent of meer, dan is een medicijn gemiddeld bijna vijf extra dagen per jaar niet beschikbaar. Voor bepaalde groepen loopt het tekort zelfs op tot gemiddeld bijna elf extra dagen per jaar. Het effect is vooral sterk voor goedkope generieke medicijnen met een lage omzet en meerdere leveranciers. Deze cijfers passen binnen een bredere ontwikkeling in de geneesmiddelenmarkt: prijsplafonds zijn de afgelopen jaren gedaald, het aantal leveranciers per medicijn is afgenomen, en tekorten komen steeds vaker voor.
Hoofdonderzoeker Harwin de Vries: “Betaalbaarheid is belangrijk, maar medicijnen moeten ook beschikbaar blijven. Bij geneesmiddelen die al goedkoop zijn, levert verder drukken op de prijs nauwelijks besparing op, terwijl de prijs voor patiënten, in de vorm van tekorten en leveranciers die de Nederlandse markt verlaten, juist hoog is.”
Herijking prijsplafonds
De maximumprijzen worden tweemaal per jaar opnieuw vastgesteld op basis van de Wet geneesmiddelenprijzen (WGP), in april en oktober. Volgens de onderzoekers kunnen verdere prijsverlagingen onbedoeld de beschikbaarheid van medicijnen verder onder druk zetten. Een lagere prijs vermindert de bereidheid van leveranciers om actief te blijven op de Nederlandse markt en vergroot het risico op tekorten. Omdat vooral goedkope, generieke geneesmiddelen gevoelig blijken voor verdere prijsverlagingen, pleiten de onderzoekers voor herziening van de wetgeving en gedifferentieerde prijsplafonds.
Tekorten in de praktijk
De afgelopen jaren kregen miljoenen Nederlanders te maken met tekorten aan veelgebruikte geneesmiddelen, waaronder de antidepressiva fluoxetine en sertraline, of antibiotica als nitrofurantoïne en trimethoprim. Tekorten kunnen onder meer leiden tot uitgestelde behandelingen, ongewenste overstap naar alternatieve medicijnen, onzekerheid bij patiënten en extra belasting voor zorgverleners. (bron: KNMP)
Over het onderzoek
Het onderzoek is gebaseerd op landelijke data over de Nederlandse markt voor generieke geneesmiddelen over de afgelopen tien jaar. De onderzoekers vergeleken geneesmiddelen waarvan het prijsplafond werd verlaagd met vergelijkbare geneesmiddelen waarbij dat niet gebeurde. Zo konden ze het effect van de WGP isoleren van andere ontwikkelingen in de markt. Het onderzoek is uitgevoerd door dr. Harwin de Vries (Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit), Yao Liu (Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit) en Dominik Gutt (RWTH Aachen), binnen het RESPOND-project.