Resistente schimmel bezig aan wereldwijde opmars

De Candida auris-schimmel is bezig aan een ‘alarmerende’ opmars. De schimmelsoort die fatale infecties kan veroorzaken bij risicogroepen, werd tien jaar geleden pas voor het eerst ontdekt en is nu overal ter wereld te vinden. Besmettingen vinden vrijwel altijd plaats in het ziekenhuis en de schimmel maakt zichzelf resistent tegen alle bestaande medicatie.

Moleculair bioloog Auke de Jong probeert de schimmel te begrijpen en verdedigde zijn proefschrift op vrijdag 22 december 2023 in de Agnietenkapel in Amsterdam.

Schimmelinfecties

Van oppervlakkige eczeem tot fatale bloedinfecties. Jaarlijks raken meer dan een miljard mensen besmet met schimmels en 1,6 miljoen mensen sterft aan een infectie.

“Een dramatische toename in een periode van tien jaar”, volgens de Jong, die zich voor zijn onderzoek vooral richt op ziekteverwekkende Candida-schimmels. “We zien een verschuiving van infecties veroorzaakt door candida-soorten die goed te behandelen zijn, naar resistente soorten die bedreigend zijn, met Candida auris als een van de beruchtste besmetters.”

Mysterie

Waar de schimmel vandaan komt, is vooralsnog een mysterie. De Jong zoekt naar aanwijzingen in het DNA en gedrag van Candida auris.

“We vermoeden dat zeewater een belangrijke rol speelt”, zegt hij. “Omdat de schimmel een hele hoge tolerantie voor zout heeft, iets waar veel schimmels niet goed tegen kunnen. De zee zou ook een goede verklaring zijn voor de wereldwijde verspreiding van Candida auris, via de stromingen zou de soort zich over de hele wereld kunnen verspreiden.”

Alarmerend

Die verspreiding is alarmerend, volgens de Jong.

“De schimmel veroorzaakt een uitzonderlijk hoog sterftecijfer onder risicogroepen en er is geen goede behandeling voor. Het is een sterke schimmel die zichzelf snel aanpast, naast een hoge tolerantie voor zout kan de schimmel bijvoorbeeld ook goed tegen relatief hoge temperaturen en veel gebruikte desinfectiemiddelen.”

In het ziekenhuis

Vrijwel alle besmettingen vinden in het ziekenhuis plaats.

“Tijdens een operatie krijgt de schimmel de kans het lichaam in te gaan.”

Waar patiënten de schimmel oplopen is niet bekend.

“Dat zal niet in het ziekenhuis zelf zijn, waarschijnlijk dragen patiënten de schimmel al langere tijd met zich mee.”

Verklaringen

Verklaringen voor de snelle opkomst zijn er wel.

“Die liggen vooral in de enorme medische stappen die zijn gezet in de afgelopen decennia. Er is een hele grote groep mensen die door kan leven met ziektes die ons eerder vaker fataal werden. De keerzijde daarvan is dat die groep vaak een sterk verminderd immuunsysteem heeft en dan ben je veel vatbaarder voor infecties. Het is volgens De Jong dan ook zaak om te werken aan het tijdig detecteren en bestrijden van de schimmel. Mijn onderzoek brengt de unieke eigenschappen van deze Candida-soort in kaart. Nu zien we nog veel misdiagnose in het ziekenhuis  wat zorgt voor verkeerde of te late behandeling van schimmelinfecties. Dat inperken, begint bij het herkennen en begrijpen van de schimmel.”

De mens versnelt het aanpassend vermogen van de schimmel

Dat schimmelsoorten zichzelf in de loop van tijd aanpassen aan bestrijding is niet nieuw..

“Zoals alle levende dieren zich langzaam aanpassen aan hun veranderende leefwereld. Wat wel nieuw is, is dat wij (de mens) dat proces bij de schimmel hebben versneld. Door bijvoorbeeld op grote schaal antischimmelmiddelen in te zetten in de landbouw. Zo dragen we dus zelf ook bij aan een schimmel die steeds beter en sneller resistent is tegen onze eigen bestrijding ervan.”

Promotiegegevens

Author: Universiteit van Amsterdam

De Universiteit van Amsterdam heeft een lange geschiedenis. Voortgekomen uit het Athenaeum Illustre (1632) behoort de UvA met ruim 30.000 studenten, 5.000 medewerkers en een budget van meer dan 600 miljoen euro tot de grote algemene universiteiten in Europa. De UvA heeft zeven faculteiten waar onderwijs en onderzoek plaatsvindt op het gebied van de geesteswetenschappen, sociale wetenschappen, economie en bedrijfskunde, rechtsgeleerdheid, natuurwetenschappen, geneeskunde en tandheelkunde. De UvA staat voor een kritisch, onafhankelijk, creatief, innovatief en internationaal klimaat, met een open sfeer en een sterke betrokkenheid bij Amsterdam en de samenleving.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *