Geneesmiddelenbulletin augustus 2016

Het onderwerp van het hoofdartikel is ‘Antiseptische wondbedekkers bij complexe wonden'[1]. Wondgenezing is een complex proces dat onderhevig is aan vele patiëntgerelateerde, wondgerelateerde en zorggerelateerde factoren. Hoewel de relatie tussen de aanwezigheid van bacteriën en een vertraagde wondgenezing tot op heden nog niet goed is onderzocht, worden antiseptische wondbedekkers in de dagelijkse praktijk veelvuldig toegepast bij de wondbehandeling van veelvoorkomende chronische wonden, zoals veneuze, arteriële, diabetische en decubitusulcera. Wondbedekkers zijn medische hulpmiddelen klasse IIa of klasse III waarbij het geen vereiste is dat de werkzaamheid en/of veiligheid wordt aangetoond in gerandomiseerd onderzoek.

Het blijkt dat er geen bewijs is gevonden voor de werkzaamheid van zilver-, honing- of jodiumbevattende wondbedekkers voor de genezing van veneuze, arteriële, diabetische en decubitusulcera. Daarbij is er bij de tot op heden uitgevoerde gerandomiseerde en veelal gesponsorde onderzoeken sprake van min of meer aanzienlijke methodologische beperkingen. Veelal werd het onderzoeksprotocol niet beschreven en was dit in een enkel geval zelfs bij de onderzoekers niet bekend. Ook ontbreekt regelmatig een goede beschrijving van de primaire uitkomstmaat. Bovendien wordt doorgaans slechts een klein aantal patiënten ingesloten waarbij een statistisch correct uitgevoerde powerberekening voor de minimaal vereiste steekproefgrootte vrijwel altijd ontbreekt. Ook zijn de karakteristieken van de onderzoekspopulaties vaak slecht gedefinieerd. De beschrijving van de karakteristieken van het ulcus bij de aanvang van het onderzoek ontbreken, evenals de aanwezigheid of ernst van een infectie.

Ook zijn de toegepaste interventies vaak sterk heterogeen. Er wordt zowel in de interventiegroep als in de controlegroep gebruik gemaakt van verschillende soorten verbanden, zonder dat hier aparte subgroepanalysen voor worden uitgevoerd en ook worden de eigenschappen van deze verbanden meestal niet beschreven. Er worden verschillende manieren beschreven om de ulcera voor het aanbrengen van de wondbedekker te reinigen en niet altijd is sprake van een combinatietherapie met compressietherapie. Door het ontbreken van een algemeen aanvaarde standaardbehandeling zijn de gemaakte, niet-onderbouwde keuzen afhankelijk van uiteenlopende factoren. Verder zijn de producten met dezelfde werkzame stof onderling verschillend wat betreft hoeveelheid werkzame stof, de hoeveelheid die wordt afgegeven aan de wond en de snelheid daarvan en de eigenschappen van het verband waarin de werkzame stof is opgenomen.

Er is kortom behoefte aan goed opgezette en uitgevoerde gerandomiseerde dubbelblinde en zo mogelijk placebogecontroleerde onderzoeken met voldoende statistische zeggingskracht en duidelijk gedefinieerde criteria met betrekking tot patiëntenselectie, voordat een conclusie kan worden getrokken over de plaats van antiseptische wondbedekkers bij lokale wondbehandeling van de besproken complexe ulcera. Mede gezien het feit dat deze wondbedekkers over het algemeen aanzienlijk duurder zijn dan wondbedekkers zonder toevoegingen is er vooralsnog geen plaats voor de antiseptische wondbedekkers in de klinische praktijk. Er zou overigens aanzienlijk kunnen worden bezuinigd op het gebruik van deze te dure hulpmiddelen, die zonder bewijs van werkzaamheid worden toegepast. Het is echter de vraag of dergelijk onderzoek in de toekomst zal worden uitgevoerd, als op korte termijn de toelatingseisen voor deze medische hulpmiddelen niet snel en substantieel worden aangescherpt.

[1] Het artikel ‘Antiseptische wondbedekkers bij complexe wonden’ is het resultaat van een wetenschappelijk stage die Els de Jong heeft gelopen bij het Geneesmiddelbulletin in het kader van haar opleiding tot dermato-venereoloog in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Het artikel heeft de gebruikelijke uitgebreide systeem van peer review doorlopen en is onder medeverantwoordelijkheid van de redactiecommissie van het Geneesmiddelbulletin tot stand gekomen.

Geneesmiddelenbulletin
Author: Geneesmiddelenbulletin

Het Geneesmiddelenbulletin stelt zich ten doel rationele farmacotherapie te bevorderen. Daartoe verstrekt zij onafhankelijke en objectieve informatie over geneesmiddelen aan allen die deze voorschrijven, afleveren of gebruiken. De belangrijkste activiteit betreft het periodiek uitgeven van het Geneesmiddelenbulletin. De inhoud komt tot stand in samenspraak met deskundigen in het veld.

One thought on “Geneesmiddelenbulletin augustus 2016

  1. Ron Legerstee

    Sneek, 6 september 2016,

    Graag wil ik op het Geneesmiddelenbulletin van Augustus 2016 reageren met de volgende twee citaten van Prof Laura Bolton:

    “…..There is ample evidence on how to give wounds the opportunity to heal by providing a moist physiological environment for the cells to do the work of healing. Yet practitioners thoughtlessly expose wounded tissue to desert environments that desiccate and kill healing cells. This dried tissue, often with gauze remnants acting as foreign bodies (Wood, 1976), is more prone to infection and pain, and heals more slowly than if it were kept physiologically moist, placing patients at risk of amputation or longer hospital stays…..” (1)

    “….A search of the National Library of Medicine’s MEDLINE database revealed no better evidence to inform clinical decisions about primary dressings that can reduce the misery of those with a malignant wound. Readers aware of better quality RCTs to address the burden of these wounds, please let me know, so that it can reach these pages in the future. For now, clinicians, patients, and their caregivers who face the challenges of a malignant wound do not have the luxury of waiting for better evidence…” (2)

    1 Bolton LL. Moist wound healing from past to present. In: The epidermis in wound healing. first ed. Rovee DT, Maibach HI, editors. Boca Raton London New York: CRC Press LLC; 2004.
    2 Bolton LL. Evidence corner: Evidence-based care for malignant wounds. Wounds 2016, Jun;28(6):214-6

    De tekst van dit Geneesmiddelenbulletin getuigt van de MARCT-visie, waarbij elke vorm van bewijs – ánders dan gebruikelijk voor pharmaca – opzettelijk wordt genegeerd, zodat eenvoudig besluiten kunnen worden genomen over verstrekking/vergoeding. De patiënt kan hierdoor in gevaarlijke situaties worden gebracht (3,4)

    3 Legerstee R. Evidence based medicine – bella luna. Nederlands Tijdschrift Voor Wondzorg 2016, Aug;11(8):6-9
    4 White R, Legerstee R. Evidence-biased medicine and the availability of silver wound dressings: A topical issue. J Wound Care 2013, Aug;22(8):440-1

    Ron Legerstee, RN, MSc
    Pe@r Review | Sneek

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *